Cách bày mâm ngũ quả ngày tết đẹp và ý nghĩa của mâm ngũ quả

Trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc thì mâm ngũ quả là một trong những lễ vật quan trọng và không thể thiếu trên bàn thờ của gia đình. Không chỉ để trang trí cho bàn thờ gia tiên đẹp mắt, có không khí tết mà bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên, thần phật và thể hiện ước nguyện của gia chủ trong năm mới. Vậy nên trình bày mâm ngũ quả ngày tết sao cho đẹp và có ý nghĩa? Đồ Cúng Gia Tiên sẽ hướng dẫn chi tiết cho bạn dưới bài viết này nhé!

Cách bày mâm ngũ quả ngày tết đẹp

1. Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày tết

Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trên bàn thờ Gia Tiên ngày tết của người Việt Nam. Việc chuẩn bị mâm ngũ quả giúp cho bàn thờ gia tiên được tươm tất và đầy đủ. Ngoài ra, nó còn thể hiện được tấm lòng hiếu thảo của con cháu dành cho ông bà tổ tiên của mình với mong ước được tổ tiên phù hộ cho năm mới, mọi khởi đầu mới sẽ được tốt đẹp. Chính vì thế mà mọi nhà ai nấy cũng đều chuẩn bị cho mình một mâm ngũ quả thật đẹp mắt và hoàn hảo nhất.

Theo phong thủy của người Việt, thì con số 5 là tượng trưng cho ngũ hành cấu thành vũ trụ. Còn nếu theo chủ nghĩa duy vật thì có 5 yếu tố tạo nên vật chất, đó là kim loại – kim, gỗ – mộc, nước – thủy, lửa – hỏa, đất – thổ, tượng trưng cho mong ước được ngũ phúc: “Giàu có, sang trọng, sống lâu, khỏe mạnh, bình yên”. Và đối với người Việt, con số 5 thể hiện rõ nhất trong mâm ngũ quả ngày tết. Màu xanh là hành mộc, vàng là hành thổ, đỏ là hành hỏa, trắng là hành kim, sẫm đen là hành thủy.

Mâm ngũ quả ngày tết bao gồm 5 loại quả khác nhau, tượng trưng cho 5 loại trái cây của đất trời. Sở dĩ chọn số 5 là vì từ xưa ông cha ta đã quan niệm Phú – Quý – Thọ – Khang – Ninh là những điều quý giá và luôn mong mỏi đạt được 5 điều này trong năm mới. Con số 5 là một con số tốt vì theo quan niệm xưa số chẵn là âm, số lẻ là dương tức là con số ngũ hành. Bên cạnh đó, mâm ngũ quả còn là biểu tượng của âm dương hòa hợp, của sự phát triển mạnh mẽ.

Từ xưa đến nay, ông bà ta vẫn luôn chuẩn bị một mâm ngũ quả thật tươm tất để bày trí lên bàn thờ gia tiên. Để có được những quả ngọt, căng tròn, xanh mướt là cả một quá trình lao động hăng say và vất vả. Nay được dâng lên tổ tiên thần vật linh thiêng đó là kết quả của cả quá trình lao động nhằm mong rằng tổ tiên sẽ phù hộ cho cả gia đình được bình an và may mắn.

2. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp theo phong tục 3 miền Bắc – Trung –Nam

2.1  Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc

Mỗi vùng miền sẽ có những phong tục và tập quán khác nhau, và trong cách trưng bày, trang trí ngày tết cũng không ngoại lệ. Mâm ngũ quả của gia đình miền Bắc thường có năm loại: chuối xanh, bưởi (hoặc phật thủ), đào, hồng và quýt. Quả chuối xanh tượng trưng cho hành Mộc là trọng tâm của mâm ngũ quả. Nải chuối có hình giống bàn tay ngửa lên để che chở, bảo vệ cũng như đem lại phúc lộc cho gia chủ. Nải chuối đặt bên dưới để làm điểm tựa, phía trên nải chuối sẽ là buởi. Xung quanh đặt hồng, đào và quýt đan xen sao cho nhìn đẹp mắt.

Mâm ngũ quả ngày Tết ở miền Bắc

Có một điều các bạn cần lưu ý đó là khi mua hoa quả về trưng tết, không cẩn phải rửa lại mà chỉ cần lấy khăn giấy ẩm lau qua cho sạch là được. Vì khi đem đi rửa, quả sẽ còn đọng nước nên mau bị héo và úng.

2.2 Cách bày mâm ngũ quả miền Nam gồm những gì ?

Mâm ngũ quả ngày tết của người miền Nam khá khác với miền Bắc. Người miền Nam bày biện mâm ngũ quả theo phát âm của từng trái làm sao để có thể đạt: cầu, sung, vừa, đủ, xài (dùng) tương ứng với năm loại quả là: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ và xoài. Bên cạnh đó, đế được tạo nên từ ba quả dứa (quả thơm) mang lại cảm giác chắc chắn. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp như sau: Để xoài, dừa, đu đủ lên phía trước rồi bày các loại quả còn lại lên phía trên để tạo thành hình ngọn tháp nhỏ. Các bạn muốn mâm ngũ quả đẹp thì nên chọn đu đủ vừa chín tới, có màu xanh lẫn màu vàng, xoài chín màu vàng, trái sung lựa màu đỏ nhẹ và mãng cầu có dáng đẹp.

2.3 Cách trang trí mâm ngũ quả ngày Tết miền Trung

Khác với miền Bắc và Nam, dải đất miền Trung bày trí đơn giản hơn, theo hình thức quả to, nặng đặt ở dưới làm đế, những quả có trọng lượng nhỏ chèn bên trên hoặc xen kẽ vào chỗ trống. Họ không chú trọng phải có một mâm ngũ quả cầu kỳ mà chủ yếu dâng sự thành tâm, mâm cúng dựa vào trái cây có theo mùa.

Mâm ngũ quả ngày Tết ở miền Trung

Cách làm mâm ngũ quả cũng khá đơn giản, nhưng nếu các bạn ở miền Bắc thì cần lưu ý phải bày mâm ngũ quả số lẻ vì sẽ tượng trưng cho sự sinh sôi, nãy nở và phát triển. Còn ở miền Trung và miền Nam thì sẽ thoải mái hơn, họ không quan trọng số lẻ hay chẵn nữa. Tuy nhiên, mâm ngũ quả chỉ được bày quả, không đặt thêm hoa hay bất cứ thực phẩm nào.

3. Ngoài chưng mâm ngũ quả ngày Tết, cần bài trí bàn thờ ra sao?

Khi ngày tết sắp đến, các gia đình không chỉ quan tâm đến việc mua và bày trí mâm ngũ quả mà còn phải lưu ý đến việc trang trí trên cả bàn thờ gia tiên. Các gia đình cần chuẩn bị 2 cây đèn dầu hoặc nến để tượng trưng cho mặt trăng và mặt trời, và cũng là để khi khách đến để đốt hương cho ông bà tổ tiên. Ngoài ra, cần chuẩn bị 2 bình hoa, 1 bình là hoa tươi nhằm dâng lên hương thơm và 1 bình hoa còn lại là cậy vàng cây bạc.

Lưu ý: 2 bình hoa nên đặt ở phía trong 2 cây đèn nhằm tăng thêm sinh khí cho bàn thờ gia tiên. Khi thắp đèn lên sẽ tỏa ra một nguồn năng lượng ấm áp giúp xua đuổi được tà khí trong nhà.

Ngoài các lễ vật trên, thì trên bàn thờ cũng cần phải có các loại đồ thờ cúng khác như mâm bồng thờ, ống đựng hương, bình rượu,…Tùy theo phong tục của mỗi miền thì sẽ có quan niệm trình bày khác nhau. Do vậy mà đồ cúng trên bàn thờ gia tiên của mỗi miền cũng sẽ không giống nhau. Nhưng có một điểm chung của cả ba vùng miền đó là đều sẽ có 3 chén rượu, 3 chén nước và hương cùng với hoa tươi.

Và một điều mà các bạn cần lưu ý nữa là, khi chọn mua hương để đốt vào ngày Tết nên chọn hương có mùi thơm nhẹ vì sẽ tạo không khí dễ chịu và xua đuổi được tà khí trong nhà. Các bạn có thể mua loại nhang vòng để đốt được lâu hơn và đỡ tốn thời gian. Còn đối với hoa, các bạn nên chọn hoa tươi, có màu sắc rực rở nhìn đẹp mắt và có thể trưng được lâu trong những ngày Tết. Tránh việc mua hoa giả để trang trí bàn thờ gia tiên vào ngày tốt vì sẽ không mang lại may mắn cho cả gia đình.

Trang trí bàn thờ gia tiên vào ngày tết cổ truyền

Việc nên cắm bao nhiêu bông hoa trên bàn thờ cũng là điều đáng lưu ý. Theo quan niệm xưa thì tránh cắm số chẳn và số lẻ 7 vì đó là đềm không may. Ngoài ra, cũng không nên cắm hoa ly, cúc vạn thọ, mẫu đơn, nhài hay râm bụt trên bàn thờ ngày tết và cũng không được trang trí những vật không tịnh lên bàn thờ gia tiên.

Khi sắp xếp bàn thờ ngày Tết các bạn cũng cần lưu ý, trước tiên nên lấy nước sạch lau cho bàn thờ để chuẩn bị đón năm mới. Đối với di ảnh của tổ tiên nên đặt ở phía trong cùng. Còn ở phía trước của bàn thờ sẽ đặt bát hương, lưu ý nên lấy hết chân nhang của năm cũ đi đốt. Hai bên bàn thờ các bạn đặt đèn, đỉnh đồng và các đế đỡ đồ thờ cúng. Vị trí xếp mâm ngũ quả sẽ là trước di ảnh và sau bát hương và bình hoa cũng tương tự như vậy. Đây là quy tắc bắt buộc khi sắp xếp bàn thờ Tết mà các bạn nên biết. Điều kiêng kỵ nhất khi sắp xếp bàn thờ đó là tùy tiện xê dịch vị trí của bát hương.

Trên đây Đồ Cúng Gia Tiên đã chỉ rõ cách bày trí mâm ngũ quả ngày Tết theo các vùng miền như thế nào. Mâm ngũ quả ngày Tết mang một ý nghĩa chung sâu sắc, thể hiện lòng hiếu thảo và ước mong những điều tốt lành cho một năm mới sắp tới. Mỗi loại quả được lựa chọn để sắp xếp trong mâm ngũ quả đều mang những ý nghĩa riêng nhất định. Tuy mỗi miền mỗi khác nhưng mâm ngũ quả trên bàn thờ ngày Tết vẫn là nơi hội tụ của hồn quả, hương cây của nét văn hóa dân tộc và ý nguyện cầu hòa, an, đủ mà người dân Việt Nam gửi gắm.

Một số thông tin khác
Xem thêm bài viết tại đâyBài viết liên quanTư vấn trực tiếp