Cúng tất niên đúng chuẩn phong tục cổ truyền của dân tộc

Để kết thúc một năm và đón chào một năm mới, thông thường vào ngày 30 âm lịch mỗi nhà đều chuẩn bị một bửa cơm cúng tất niên. Và tại sao lại phải cúng tất niên? Cúng tất niên có ý nghĩa gì?  Thì bài viết này Đồ cúng Gia Tiên sẽ cùng bạn tìm hiểu về phong tục của ngày tết âm lịch mà không phải ai cũng biết.

1. Ý nghĩa của việc cúng tất niên cuối năm

Vào ngày 30 Tết, gác lại mọi lo toan, mỗi gia đình người Việt lại sửa soạn mâm cỗ cúng gia tiên để tiễn năm cũ đi và đón năm mới đến. Mâm cỗ cúng Tất niên thường được chuẩn bị rất thịnh soạn.

Bữa cơm tất niên chính là một trong những nghi lễ văn hóa độc đáo của người Việt. Đây cũng là dịp để mời ông bà, tổ tiên, những người đã khuất về ăn tết, sum họp cùng con cháu.

Thường mâm cúng tất niên sẽ làm vào ngày 30 nên trong ngày này sẽ làm luôn mâm cúng ông Táo (Cúng rước ông táo từ trời trở về sau 7 ngày lên chầu Ngọc Hoàng) 

Mâm cúng tất niên cuối năm

Bên cạnh ý nghĩa tín ngưỡng, bữa cơm tất niên có giá trị văn hóa gần với gia đình, thể hiện ý nghĩa sum họp. Đây sẽ là mâm cơm có đủ đầy các thành viên trong gia đình sau một năm đi làm ăn xa.  Sau một năm tất bật, các thành viên hãy gác lại mọi lo toan, tắt Internet để dành thời gian trò chuyện, quây quần trong bữa cơm đặc biệt nhất của năm – bữa cơm của sum họp.

2. Mâm cúng tất niên theo chuẩn 3 miền Bắc – Trung – Nam

Thông thường, một mâm cúng tất niên bao gồm: mâm ngũ quả, hương hoa, giấy tiền vàng mã, đèn nến, trầu cau, trà, rượu, bánh chưng và mâm cỗ thức ăn (chay hoặc mặn).
Mâm ngũ quả, hương hoa thường được đặt trên bàn thờ và sẽ thờ suốt Tết. Mâm cỗ mặn được đặt ở bàn thờ phụ, hoặc một chiếc bàn nhỏ chữ nhật thấp hơn đặt trước bàn thờ chính.

Phong tục mỗi miền một khác nên mâm cơm cúng tất niên mỗi nhà lại có chút khác biệt với các món mặn hoặc chay được chế biến thơm ngon tinh khiết, bày biện đầy đặn, trang nghiêm.

Mâm ngũ quả mang ý nghĩa là lộc của trời, tượng trưng cho ý niệm khát khao của con người vì sự đầy đủ, sung túc.

Mâm cúng tất niên ở miền Bắc

Trong mâm cúng tất niên miền Bắc, các món ăn thường bao gồm: móng giò hầm măng lưỡi lợn, canh bóng nấu thập cẩm, miến nấu lòng gà… Cùng với đó là xôi/bánh chưng, thịt đông, thịt gà luộc, giò lụa, giò xào, nộm và dưa hành muối.

Mâm ngũ quả ở miền Bắc thường gồm có nải chuối xanh, quả bưởi, quả cam (hoặc quýt), hồng, quất.

Mâm cúng tất niên ở miền Trung

Còn mâm cúng tất niên Miền Trung gồm: bánh chưng, bánh tét và có nhiều món ăn được chế biến gồm đủ các thành phần để có bữa cỗ “hào soạn” gồm: đĩa dưa món, đĩa giò lụa Huế, đĩa gà bóp rau răm, đĩa thịt đông, đĩa chả Huế, đĩa thịt heo luộc, giá chua, bát ninh măng khô, bát miến Huế, đĩa cá chiên, hay đĩa ram.

Mâm cúng tất niên ở miền Nam

Mâm cúng tất niên Miền Nam gồm: bánh tét kèm với đĩa củ cải ngâm nước mắm; canh măng nấu (dùng măng tươi thay cho măng khô), thêm bát canh khổ qua nhồi thịt, thịt kho tàu (thịt heo, trứng với nước dừa); đĩa thịt heo luộc, đĩa gỏi tôm thịt, đĩa nem, đĩa chả giò, đĩa dưa giá, củ kiệu.

Còn ở miền Nam, mâm ngũ quả là dừa xiêm, mãng cầu, đu đủ, xoài xanh, nhành sung hoặc một loại trái cây khác mang ý nghĩa “Cầu vừa đủ sài” (âm đọc lái theo tên các loại trái cây).

Mâm cúng tất niên chuẩn miền Nam

3. Cúng tất niên trong nhà hay ngoài trời?

Thông thường, mâm cúng tất niên sẽ được đặt tại nơi thờ cúng thần phật, gia tiên. Vì đây là lễ cúng thiên địa vì thế không gian cúng và mâm lễ nên đặt ở nơi có sự giao thoa giữa đất trời cùng vạn vật. Trong thời gian làm lễ cúng tất niên, gia chủ nên mở hết cửa để vận khí được lưu thông, như thế mới có nhiều phúc lành, may mắn.

4. Nên cúng tất niên lúc mấy giờ?

Thông thường thì cúng Tất niên được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm là ngày 30 tháng chạp hay 29 tháng chạp. Tuy nhiên điều này không bắt buộc, tùy thuộc vào điệu kiện gia đình cũng như nhiều gia đình muốn tổ chức họp mặt có thể chọn vào những ngày khác nhân dịp cuối năm đều được. Các gia đình có thể cúng tất niên trước đó nhưng lễ cúng phải đảm bảo chu toàn và thành tâm.

Còn việc nên cúng tất niên lúc mấy giờ thì không có quy định nào về giờ giấc. Có gia đình thì cúng buổi sáng, buổi trưa, buổi tối hoặc trước giờ chuyển giao năm cũ và năm mới. Hoặc có người cẩn thận hơn thì xem giờ tốt, giờ lành để cúng tất niên.

Tuy nhiên trong năm 2020 này, theo các chuyên gia phong thủy thì việc cúng tất niên đẹp nhất vào ngày 29 và 30 tháng chạp. Các bạn có thể chọn ngày này để cúng tất niên, tạm biệt năm cũ, chào đón năm mới ấm áp và hạnh phúc nhất các bạn nhé.

Mâm cúng tất niên trong tết cổ truyền

5. Văn cúng tất niên đúng chuẩn văn khấn cổ truyền Việt Nam

Hầu hết mỗi người sẽ có bài cúng tất niên, có thể học theo văn khấn cổ hoặc tự khấn theo ý nguyện của bản thân, miễn là thành tâm, thành ý. Tuy nhiên, bài khấn cúng tất niên cuối năm đúng chuẩn văn khấn cổ truyền Việt Nam được ông cha ta truyền cho tới ngày nay có nội dung như sau:

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

– Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương

– Con kính lạy HoàngThiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

– Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn phần.

– Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương

– Con kính lạy các ngài Ngũ phương, ngũ thổ Long Mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân cùng tất cả các vị Thần linh cai quản ở trong xứ này.

– Con kính lạy Chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tăng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ………. Hôm nay là ngày 30 tháng chạp năm………. Tín chủ (chúng) con là:………… Ngụ tại:………. Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết Năm kiệt tháng cùng Xuân tiết gần kề Minh niên sắp tới. Hôm nay là ngày 30 tết chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh. Theo như thường lệ tuệ trừ cáo tế cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hoà thuận.

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!

Nam mô a di đà phật!.

Để chuẩn bị đón Tết nguyên đán thì việc chuẩn bị chu đáo cho lễ tất niên là điều nên làm. Tuy nhiên trước lễ cúng Tất niên còn một việc khác cũng rất quan trọng đó là làm lễ cúng ông Công ông Táo và bạn cũng nhớ chọn giờ đẹp để cúng Táo quân nhé. Sau khi tiễn táo quân về trời và làm xong lễ cúng Tất niên thì bạn cần chuẩn bị làm lễ cúng giao thừa để tiễn năm cũ và đón một năm mới bình an may mắn.

Một số thông tin khác
Xem thêm bài viết tại đâyBài viết liên quanTư vấn trực tiếp