Hướng dẫn cúng tết Đoan Ngọ chuẩn phong tục Việt Nam

Cúng tết Đoan Ngọ (Mùng 5 tháng 5) là một trong những truyền thống lâu đời của người dân Việt Nam. Việc cúng tết Đoan Ngọ còn tùy vào mỗi dân tộc, mỗi địa phương khác nhau mà có cách cúng khác nhau. Vậy thủ tục cúng tết Đoan Ngọ ra sao và cần chuẩn bị những lễ vật gì thì hôm nay hãy cùng Đồ Cúng Gia Tiên tìm hiểu nhé!

1. Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày tết Đoan Ngọ

Tại sao ngày mùng 5 tháng 5 (Âm lịch) được gọi là ngày cúng Tết Đoan Ngọ? Vì “ đoan” có nghĩa là ở giữa, là thẳng vì vậy có nơi còn gọi ngày 5 tháng 5 là ngày Tết đoan ngũ. Nếu được sinh sống ở những vùng nông thôn của Việt Nam thì bạn sẽ quen thuộc với việc gọi ngày 5 tháng 5 là ngày “giết sâu bọ”.

Lí giải cho tên gọi này đó là do thời tiết đặc trưng ở Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng tháng 5 (âm lịch) là thời điểm khí hậu nóng dẫn đến việc côn trùng, sâu bọ sinh sôi nảy nở với số lượng nhiều làm hại tới mùa màng cũng như làm ảnh hưởng tới việc trồng trọt, làm hoa màu của người dân. Vì vậy, làm lễ cúng vào ngày này thì trời đất sẽ phù hộ cho người nông dân không bị sâu bọ phá hoại mùa màng, hoa màu và thu hoạch được một mùa bội thu.

Mâm cúng ngày tết Đoan Ngọ

2. Những điều nên làm trong ngày tết Đoan Ngọ

Tắm bằng thảo mộc: Theo tương truyền của người xưa nếu vào ngày tết Đoan Ngọ con người tắm bằng các loại thảo mộc thì tà khí sẽ được xua tan mang lại tinh thần thoải mái cho con người.

Hái lá thuốc: Vào 12h trưa ngày 5 tháng 5 (Âm lịch) hàng năm các bà các mẹ thường đi hái các loại lá cây quen thuộc thường để làm thuốc như lá ngải cứu, kinh giới, tía tô, xả, bưởi, cam thảo. Lá thuốc sau khi hái sẽ được phơi khô hãm nước uống dần.

Phóng sinh:  Phóng sinh là phương pháp loại bỏ những chuyện đau buồn một cách hiệu quả nhất. Mọi người thường phóng sinh vào ngày này nhầm tu nhân tích đức cho gia đình và người thân. Những việc làm ý nghĩa như: Đi chùa cầu phật, quyên góp để làm từ thiện sẽ giúp bạn có một cái tâm trong sạch, thanh tịnh.

Quét dọn phòng vệ sinh: Nhắc đến phòng vệ sinh thì ta sẽ nghĩ ngay đến một ổ vi khuẩn, côn trùng gây hại. Vì thế dọn dẹp phòng vệ sinh sạch sẽ để bảo vệ sức khỏe của mình và người thân một cách tốt nhất.

3. Mâm cỗ cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì?

Theo truyền thống Việt Nam, những lễ vật có trên mâm cổ bao gồm:

Xôi lạc và thịt vịt

Hương, hoa tươi, vàng mã, nước, rượu nếp

Các loại quả theo mùa như mận, vải, hồng xiêm, dưa hấu…

Các loại bánh như bánh tro,chè trôi nước; cơm rượu nếp; bánh bá trạng…

Mâm cúng ngày tết Đoan Ngọ

4. Các loại bánh cúng Tết Đoan Ngọ đúng phong tục Việt Nam xưa

Bánh tro

Bánh ú là tên gọi quen thuộc của miền Nam khi nhắc đến bánh tro. Một loại bánh không quá cầu kì trong cách làm chỉ từ gạo nếp ngâm với nước tro và gói trong lá chuối, lá dong. Nhân bánh tùy theo sở thích ăn mặn hay ngọt của mỗi người.

  • Nhân mặn (thịt kho)
  • Nhân ngọt (đậu xanh với đường/mật)

Cũng có nơi gói bánh không có nhân và khi ăn có thể chấm kèm với mật mía.

Chè trôi nước

Món chè trôi nước được làm từ gạo nếp chỉ được dùng để cúng trong ngày tết Hàn thực của người miền Bắc, Thì với người dân miền Nam món chè này được kết hợp với nhân đường hoặc nhân đậu xanh dùng để cúng Tết Đoan Ngọ. Chè trôi nước thường được nấu với mật mía hoặc với đường phèn thêm một chút gừng tươi hòa quyện vào nhau, vị ngọt của mật kết hợp với vị ấm nóng của gừng sẽ giết được sâu bọ.

Cơm rượu nếp

Món ăn này rất dễ làm, Cơm nếp được nấu chín, trộn men ủ kín sau 3 ngày đem ra thường có vị cay nồng của rượu, vị ngọt thanh và mùi thơm của gạo nếp, cơm rượu nếp là món ăn được ưa chuộng ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam bởi có thể kết hợp ăn cùng sữa chua rất tuyệt.

Bánh bá trạng

Có nguồn gốc từ Trung Quốc với hình dạng tương tự bánh tro của Việt Nam nhưng được gói bằng lá tre. Nhân bánh gồm nhiều nguyên liệu thịt lợn tươi ngon, lạp xưởng, trứng muối, tôm khô, các loại nấm sạch. Loại bánh này thường được người miền Nam sử dụng trong lễ cúng tết Đoan Ngọ.

5. Mâm cỗ cúng tết đoan ngọ gồm những loại trái cây gì?

Sẽ thật thiếu sót nếu không nhắc đến các loại trái cây chín mọng ăn trong ngày Tết Đoan Ngọ như vải, mận, đào, xoài, chôm chôm… Những trái cây có màu sắc sặc sỡ, hương vị thơm ngon sẽ khiến ngày Tết Đoan Ngọ thêm đủ đầy và hoàn chỉnh.

Nhiều địa phương cho rằng quả mậm và quả vải là hai loại quả không thể thiếu trong lễ cúng Tết Đoan Ngọ vì họ cho rằng mận và vải là hai loại quả đặc trưng của tết đoan ngọ; cũng có rất nhiều địa phương lại cho rằng vào ngày tết đoan ngọ cần phải ăn lạc luộc cùng với cùi dừa già để sâu bọ trong người được “ giết”.

Mâm cúng tết Đoan Ngọ – truyền thống của người Việt Nam

6. Nên cúng Tết Đoan Ngọ vào giờ nào?

Cúng Tết Đoan Ngọ vào giờ nào thì đúng luôn là câu hỏi của nhiều người?

Các gia đình nên cúng Tết Đoan Ngọ vào giờ Ngọ (11 giờ – 13 giờ) là đẹp và chuẩn nhất. Ngoài ra nếu các gia đình hiện đại không sắp xếp được thời gian, có thể dâng lễ cúng vào 7 giờ – 9 giờ sáng cũng được. Hai khung giờ này đều là khung giờ hoàng đạo, thích hợp để tiến những nghi lễ cúng bái tâm linh. 

Với sự hiện đại ngày nay, hầu hết ngày Tết Đoan Ngọ chỉ mang tính hình thức và để giữ gìn nên cũng không thể cứng nhắc trong việc giờ cúng, chỉ cần bạn có lòng thành và chuẩn bị lễ vật cũng như bài văn khấn cổ truyền thì bạn có thể cúng tết đoan ngọ ở thời gian phù hợp với công việc của gia đình bạn.

7. Bài cúng Tết Đoan Ngọ theo văn khấn cổ truyền Việt Nam

Mọi thứ sẽ hoàn hảo hơn nếu như bạn chọn cho mình một bài văn khấn đúng chuẩn. Dưới đây là bài văn khấn được nhiều người lớn tuổi truyền tai nhau để cúng trong ngày tết Đoan Ngọ.

“Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương

Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo Quân cùng chư vị Tôn thần

Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ Tỷ)

Tín chủ chúng con là: …………………

Tuổi: ………………

Ngụ tại: ……………………………………………………………

Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…………………, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Phục duy cẩn cáo!”

Với những chia sẽ trên Đồ Cúng Gia Tiên hi vọng sẽ giúp ích cho các bạn trong ngày tết Đoan Ngọ. Đồ Cúng Gia Tiên chúc bạn có một ngày tết đầy ý nghĩa bên gia đình nhé!

Một số thông tin khác
Xem thêm bài viết tại đâyBài viết liên quanTư vấn trực tiếp